slider-1
slider-2
slider-3
slider-4
slider-5
slider-6
slider-7
slider-8
slider-9
slider-10
previous arrow
next arrow
Shadow

ΥΠΑΤΗ

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΥΠΑΤΗΣ

Η Υπάτη ήταν και είναι μία ιδιαίτερα σημαντική πόλη και ήταν γνωστή από την αρχαιότητα, περίπου από τον 4ο αιώνα π.Χ.. Πρώτα μνημονεύεται από τον Αριστοτέλη. Συγκεκριμένα στο έργο του «Περί θαυμασίων ακουσμάτων (843b)» αναφέρει χαρακτηριστικά την ύπαρξη μιας αρχαίας επιγραφής που ήταν σχετική με την Υπάτη και την οποία οι Αινιάνες ήθελαν να μεταφέρουν στην Αθήνα («Τῆς καλουμένης Αἰνιακῆς χώρας περὶ τὴν ὀνομαζομένην Ὑπάτην λέγεται παλαιά τις στήλη εὑρεθῆναι, ἣν οἱ Αἰνιᾶνες τίνος ἦν εἰδέναι βουλόμενοι, ἔχουσαν ἐπιγραφὴν ἀρχαίοις γράμμασιν, ἀπέστειλαν εἰς Ἀθήνας τινὰς κομίζοντας αὐτήν»).

Ήταν γνωστή και ως Ύπατα ή Υπατά και ήταν η πρωτεύουσα των Αινιάνων, οι οποίοι ανήκαν στους Αιολείς. Η παρουσία τους ανάγεται στα πολύ αρχαία χρόνια. Οι άρχοντές της, που ήταν τρεις, ονομάζονταν Αινίαρχοι.

Η Υπάτη (πηγή: Κορμάζου Παρασκευή)

Η πόλη της Υπάτης βρίσκεται ακριβώς στην τοποθεσία όπου υπήρχε η αρχαία πόλη της Υπάτης. Στα αμφικτυονικά συνέδρια εκείνης της εποχής η Υπάτη συμμετείχε με δύο εκπροσώπους, τους δύο «Ιερομνήμονες».

Είχε δικό της νόμισμα, στο οποίο απεικονίζονταν ο Δίας και η Αθηνά.

Στον πόλεμο ανάμεσα στη συμμαχία των Αιτωλών και του Αντιόχου, βασιλιά της Συρίας, και στους Ρωμαίους η Υπάτη προσχώρησε στο «κοινό» των Αιτωλών και χρησίμευσε ως μία από τις έδρες της Αιτωλικής Ομοσπονδίας. Τότε πιθανότατα έγιναν εργασίες συντήρησης και στα αρχαιότερα τείχη της πόλης, τα οποία επισκευάστηκαν και κατά τα χρόνια του Ιουστινιανού.

Κατά τη διάρκεια της κατάκτησής της από τους Ρωμαίους, η Υπάτη έχασε τον πρωτοποριακό της ρόλο. Γνώρισε κάποια ακμή τον 2ο αιώνα μ.Χ., όταν εκεί κήρυξε το Ευαγγέλιο ο Απόστολος Ηρωδίων, ο οποίος χειροτονήθηκε και πρώτος επίσκοπος.

Μία, επίσης, σημαντική θρησκευτική προσωπικότητα, που καταγόταν από την Υπάτη, ήταν ο Αθανάσιος Ανδρόνικος. Έζησε κατά τον 14ο αιώνα μ.Χ. και ακολούθησε τον δρόμο του μοναχισμού στο Άγιο Όρος. Με την ιδιότητα του μοναχού και με το όνομα Αντώνιος έφτασε αργότερα στα Μετέωρα της Καλαμπάκας, όπου ίδρυσε τη Μοναστική Πολιτεία και ασκήτεψε μέχρι τον θάνατό του ως Ηγούμενος. Έμεινε γνωστός με την ονομασία Αθανάσιος ο Μετεωρίτης.

Κατά τον Μεσαίωνα, η Υπάτη μετονομάστηκε σε «Νέα Πάτρα» ή «Νέαι Πάτραι». Από το έτος  1271 διετέλεσε έδρα του Δεσποτάτου της «Μεγαλοβλαχίας». Από το έτος 1318 διετέλεσε έδρα του Δουκάτου Νέων Πατρών.

Κατά την Τουρκοκρατία, μετά το 1393, το Δουκάτο έγινε Αρματολίκι και η Υπάτη ονομάστηκε «Πατρατζίκι». Κατά το 1770 προεστός της επαρχίας Πατρατζικίου έγινε ο Γιάννης Κοντογιάννης και, αργότερα, ο Χατζηχρήστος Αναγνώστου Οικονόμου, ο Κωνσταντίνος Τσιριμώκος και άλλοι εξέχοντες της περιοχής.

Κατά το 1810 η επαρχία της Υπάτης αριθμούσε περίπου 7.500 κατοίκους. Ανάμεσά τους θα ξεχωρίσουν οι οικογένειες σπουδαίων πολεμιστών, όπως των Κοντογιανναίων και των Ζαχαρακαίων, αλλά σημαντικές πολιτικές και πνευματικές προσωπικότητες, όπως ο Χριστόδουλος Αινιάν και ο Σπύρος Ματσούκας.

Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, οι επαρχίες Ζητουνίου και Πατρατζικίου ενώθηκαν και συναποτέλεσαν την επαρχία Φθιώτιδας με έδρα τη Λαμία. Από το 1836 το Πατρατζίκι πήρε το παλιό του όνομα και μετονομάστηκε σε Υπάτη.

Παρουσιάζοντας την ιστορία της Υπάτης, θα ήταν παράλειψη αν δε γινόταν αναφορά στη λουτροπηγή της Υπάτης, η οποία ήταν γνωστή για τις θεραπευτικές της ιδιότητες από την αρχαιότητα. Τα ιαματικά νερά της διαθέτουν σπάνια φυσικοχημική σύσταση από την άποψη της θεραπευτικής τους αξίας. Μυρίζουν υδρόθειο, έχουν θερμοκρασία περίπου 30,5ο C και περιέχουν μεγάλη ποσότητα οξέος. Ενδείκνυνται κυρίως για τη θεραπεία καρδιοπαθειών και δερματοπαθειών.

(Φλώρος, 1986)

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΑΤΗ

Η αρχαιολογική σκαπάνη έχει οδηγήσει στην ανακάλυψη ερειπίων ενός αρχαίου φρουρίου πάνω σε βράχο σε ύψος 800 περίπου μέτρων στην περιοχή της Υπάτης. Επίσης, σώζονται κομμάτια μεσαιωνικού Ελληνικού και φραγκικού τείχους.

Παράλληλα, έχουν βρεθεί και ερείπια από έναν αρχαίο ναό, πιθανότατα του «Υπαταίου Απόλλωνα». Επίσης, σε άλλο σημείο βρέθηκαν ερείπια από καθολικό ναό από την εποχή της φραγκοκρατίας, όπου εντοπίστηκαν μεσαιωνικά ανάγλυφα, όπως ο «ιερός σταυρός της Καμπανίας» με τρεις κρίνους (έμβλημα των βασιλέων της Γαλλίας).

Το 1840 βρέθηκαν από τον Δημήτριο Αινιάνα χρυσά, αργυρά και χάλκινα νομίσματα από την αρχαία Ελληνική και ρωμαϊκή εποχή.

(Βορτσέλας, 1907)

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΥΠΑΤΗΣ

Η μάχη της Υπάτης κράτησε πέντε μέρες, από τις 17 έως τις 22 Απριλίου 1822. Δυστυχώς ήταν μία αποτυχημένη εκστρατεία των Ελλήνων προς την Υπάτη. Μετά την αποχώρηση και οπισθοχώρηση των Ελληνικών στρατευμάτων προς την Οίτη, το τμήμα του οπλαρχηγού Μήτσου Κοντογιάννη κατευθύνθηκε στο λημέρι του, τη Μονή Αγάθωνος. Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης αναφέρεται λεπτομερώς στα «Απομνημονεύματά» του στην αποτυχημένη εκστρατεία των Ελλήνων στην Υπάτη, αλλά και στην υποχώρηση των Ελλήνων.

(Σκούρας, 1996)