slider-1
slider-2
slider-3
slider-4
slider-5
slider-6
slider-7
slider-8
slider-9
slider-10
previous arrow
next arrow
Shadow

ΟΙ ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Πολλοί δημιουργοί εμπνεύστηκαν από τη Μάχη των Θερμοπυλών.

Για παράδειγμα, ήδη στην Αρχαία Ελλάδα ο Ισοκράτης υπενθυμίζει στους συμπατριώτες του να μην κομπάζουν για τα δικά τους επιτεύγματα, αλλά να αναλογιστούν τη θυσία του Λεωνίδα και να παραδειγματιστούν.

ΞΥΛΟΓΡΑΦΙΑ (πηγή: Antoine-Marie Chenavard)

Συγκεκριμένα αναφέρει στον Παναθηναϊκό του λόγο (12, 182-190): «Ἔχοιμι δ᾽ ἂν τῷ λόγῳ τούτῳ χρήσασθαι καὶ περὶ τῆς συμφορᾶς τῆς Σπαρτιάταις ἐν Θερμοπύλαις γενομένης, ἣν ἅπαντες ὅσοι περ ἀκηκόασιν ἐπαινοῦσι καὶ θαυμάζουσι μᾶλλον ἢ τὰς μάχας καὶ τὰς νίκας τὰς κρατησάσας μὲν τῶν ἐναντίων, πρὸς οὓς δ᾽ οὐκ ἐχρῆν γεγενημένας· ἃς εὐλογεῖν τινες τολμῶσι, κακῶς εἰδότες ὡς οὐδὲν οὔθ᾽ ὅσιον οὔτε καλόν ἐστιν τῶν μὴ μετὰ δικαιοσύνης καὶ λεγομένων καὶ πραττομένων.» (Μετάφραση: Θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω αυτό το επιχείρημα και για τη συμφορά που υπέστησαν οι Σπαρτιάτες στις Θερμοπύλες. Όλοι όσοι έχουν ακούσει γι᾽ αυτήν την επαινούν και τη θαυμάζουν περισσότερο από όσο τις μάχες και τις νίκες στις οποίες υπερίσχυσαν των αντιπάλων τους, εναντίον των οποίων δεν έπρεπε να είχαν γίνει. Μερικοί έχουν το θράσος και τις εγκωμιάζουν, επειδή αγνοούν ότι τίποτε από όσα λέγονται ή γίνονται χωρίς δικαιοσύνη δεν είναι ιερό ή έντιμο.)

Αλλά και ο Εθνικός μας ποιητής, ο Διονύσιος Σολωμός εμπνεύστηκε από τις Θερμοπύλες. Τις αναπολεί στον Ύμνο εις την Ελευθείαν με τους ακόλουθους στίχους (στροφές: 77-78):

«Τρέχουν άρματα χιλιάδες

σαν το κύμα εις το γιαλό·

αλλ’ οι ανδρείοι παλικαράδες

δεν ψηφούν τον αριθμό.

Ω τρακόσιοι! Σηκωθείτε

και ξανάλθετε σ’ εμάς·

τα παιδιά σας θέλ’ ιδείτε

πόσο μοιάζουνε με σας.»

Ακριβώς το ίδιο αίσθημα εκφράζει και ο λόρδος Βύρων σε μια πασίγνωστη στροφή του επικολυρικού έργου του με τίτλο «Το Προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ», καθώς συλλογίζεται τους αρχαίους Σπαρτιάτες και τον ηρωικό Λεωνίδα,

 

«…Δίχως ελπίδα μαχητές τι πρόθυμα δεχτήκαν,

Στις Θερμοπύλες, στα Στενά, να πέσουν σκοτωμένοι;

Ποιοι τέτοιο γενναίο πνεύμα στην ψυχή τους ξαναβρήκαν,

Να σε βγάλουν απ’ τον τάφο, σαν απ’ τον Ευρώτα βγήκαν;».

 

Πολύ γνωστό, επίσης, είναι και το ποίημα «Θερμοπύλες» του Καβάφη, στο οποίο ο ποιητής εξαίρει την προσωπική στάση των πολεμιστών.

Tιμή σ’ εκείνους όπου στη ζωή των
όρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.
Ποτέ από το χρέος μη κινούντες·
δίκαιοι κι ίσοι σ’ όλες των τες πράξεις,
αλλά με λύπη κιόλας κι ευσπλαχνία·
γενναίοι* οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν
είναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι,
πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε·
πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες,
πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους.

Και περισσότερη τιμή τούς πρέπει
όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)
πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,
κι οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε.

 

Θα ήταν παράλειψη αν δεν αναφερόταν ότι και οι άνθρωποι σε ολόκληρο τον πλανήτη διδάχτηκαν από τη στάση του Λεωνίδα, καθώς ο θαυμασμός για τη γενναιότητά του και τις επιλογές του δεν περιορίζεται από σύνορα, αλλά έχει πανανθρώπινη αξία. Όλοι οι λαοί του κόσμου στάθηκαν με δέος απέναντι στη θυσία του Λεωνίδα. Ένα ξεχωριστό παράδειγμα αποτελεί ο λαός της Βολιβίας που δε δίστασε να αναφέρει τη Μάχη των Θερμοπυλών ακόμη και στον Εθνικό του ύμνο:

IX

La patria así se forma,

termópilas brotando;
constelación de cíclopes
su noche iluminó.
La flor estremecida
mortal el viento hallando,
debajo los laureles
seguridad buscó.

(Μετάφραση:

Έτσι φτιάχτηκε η μητέρα πατρίδα.
Οι Θερμοπύλες ξεπροβάλλουν,
o αστερισμός του Κύκλωπα
φώτισε τη νύχτα της.
Το τρεμάμενο άνθος
συναντώντας τον άνεμο του θανάτου,
κάτω από τις δάφνες
αναζήτησε τη σιγουριά.)